نمایندگی
شهرها
پشتیبانی
محصولات
فروش
محصولات
کتابخانه مذهبی
قرآن کریم (متن کامل، ترجمه، قرائت و ...)
 
نظرسنجی
نظرتان را راجع به سایت موسسه نورالزهرا اعلام کنید.


نظرات سایرین  |  آرشیو نظرسنجی
اسناد و مدارک صحیفه سجادیه
صحیفه سجادیه / اسناد و مدارک صحیفه سجادیه

اسناد و مدارک صحیفه سجادیه

صحیفهای كه اكنون در دست ما است سندش به بهاء الشرف میرسد. وی در سال 516هـ در ماه ربیع الاول این دعاها را به سندی كه در اول صحیفه نقل شده دریافت كرده است؛ البته صحیفه سالها قبل از بهاء الشرف معروف بود چنان كه نجاشی در ذیل ترجمه «متوكل بن عمیر بن المتوكل» نوشته است:[1] روایت شده از یحیی بن زید دعای صحیفه خبر داد به ما حسین بن عبیدالله از برادر زاده طاهر و او از محمدبن مطهر و او از پدرش و او از عمیربن متوكل و او از پدرش متوكل و او از یحیی بن زید خبر داد ما را به دعای صحیفه... بیتردید نجاشی قبل از بهاء الشرف میزیست و در سال 450هـ. وفات یافت.

همچنین علامه مجلسی (ره) از نسخهای از صحیفه یاد میكند كه به سال 333 ق مربوط است و چنین آمده است كه: به تحقیق یافتم در نسخه قدیمی از صحیفه سجادیه... و همانا تاریخ كتابت این صحیفه سال 333 ق بود...[2] شایان ذكر است كه صحیفه سجادیه به بررسی سندی نیاز ندارد، چون بسیاری از علما ادعای تواتر آن را كردهاند، از مطالعه اعجازاتی كه برای نقل صحیفه سجادیه به ثبت رسیده است چنان برمیآید كه این كتاب به بررسی سندی نیاز ندارد و متواتر است مرحوم سید صدر میفرماید صحیفه كامله سجادیه كه موصوف به زبور آل محمد است... و آن مانند قرآن مجید از متواترات است نزد هر فرقه اسلامی و به آن افتخار میكنند.[3]

ناگفته نماند كه اگر به سندی كه در مقدمه صحیفه ذكر شده اكتفا كنیم، از شرایط حجیت و اتقان برخوردار نیست؛ زیرا: اولاً: از سید نجم الدین بهاء الشرف، كه در اول سند آمده، در كتابهای رجالی ذكری به میان نیامده است، همچنین از «عكبری» و «عبدالله بن عمیر بن الخطاب» نیز در كتابهای رجالی یاد نشده است.

ثانیاً: اگرچه در كتب رجالی از ابوالمفضل یاد شده است؛ اما بیشتر او را تضعیف كردهاند.[4] نجاشی در مورد وی میگوید: كه اكثر بزرگان اصحاب ما او را تضعیف كردهاند. ثالثاً: در رجال نجاشی آمده است كه متوكل بن عمیربن المتوكل صحیفه را از یحیی بن زید نقل كرده در حالی كه در مقدمه صحیفه میخوانیم: عمیر از پدرش متوكل نقل كرده است و این متوكل توفیق نشده است.

رابعاً: اخبار شیخ سعید ابو عبدالله... در سال پانصد و شانزده بوده است و عبدالله بن عمر كه در سند آمده، صحیفه را در سال دویست و شصت و پنج (265) نقل كرده است تنها سه راوی (ابومنصور و عكبری و ابوالمفضل و شریف ابوعبدالله) واسطه این دو نفر شمرده میشوند. بعید به نظر میرسد كه در فاصله زمانی بین شیخ سعید و عبدالله بن عمر (دویست و پنجاه و یك سال) فقط سه راوی واسطه قرار گیرند مگر این كه گفته شود این سه راوی یكدیگر را ملاقات كرده باشند و...

گوینده «حدثنا» در اول سند صحیفه چه كسی است؟

چنان كه مرحوم الهی قمشهای در مقدمه ترجمه خود بر صحیفه آورده و همچنین در ریاض السالكین دیده میشود در این مورد دو قول وجود دارد: 1. گویند حدثنا شیخ جلیل القدر «حلی بن السكون» است. وی از بزرگان علمای امامیه و مورد وثوق است. این قول منسوب به شیخ بهایی (ره) است.[5]

2. گوینده حدثنا عمید الروساء هبه الله بن حامد است كه متوفای 609 ق است.[6]

صاحب ریاض السالكین این قول را پذیرفته است (... دلالت میكند بر این مطلب آن چیزی كه یافته شده به خط محقق شهید (ره) كه نسخه او با نسخه ابن سكون معارض است...) با همه اینها صحیفه سجادیه به بررسی سندی نیاز ندارد زیرا:

1. علمای امامیه بر استفاضه و بلكه تواتر آن اتفاق نظر دارند چنان كه عالم بزرگوار الهی قمشهای میگوید: «... علمای بزرگ امامیه میگویند: صدور صحیفه سجادیه از امام سجاد ـ علیه السلام ـ به روایت مستفیضه بلكه قریب به تواتر است، هیچ شك و تردیدی در این كه كلام امام است نتوان كرد» آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره) نزد زیدیه و اسماعیلیه نیز ادعای تواتر كرده است. در همین مورد كلام علامه مجلسی و صاحب ریاض السالكین قبلاً نقل گردید.[7]

2. فصاحت و بلاغت صحیفه حاكی از آن است كه نمیتواند كلام غیر معصوم ـ علیه السلام ـ باشد. چنان كه «طنطاوی» مفسر قرآن وقتی آیت الله العظمی مرعشی (ره) صحیفه سجادیه را به عنوان هدیه برایش ارسال میكند، میگوید: این كتاب را فوق كلام مخلوق و دون كلام خالق دیدم.

 

شایان یادآوری است كه پس از آن، طنطاوی از آیت الله مرعشی نجفی میپرسد: آیا تاكنون كسی از علمای اسلام شرحی بر آن (صحیفه سجادیه) نوشته است؟ آیت الله مرعشی مینویسد: «شارحینی كه میدانسته نام بردم و كتاب ریاض السالكین تألیف سید علیخان را به ایشان تقدیم كردم. معظم له در جواب نوشت كه من مصمم و آمادهام كه بر این صحیفه گرامی شرحی بنویسم همچنین سید محسن امین (ره) فصاحت و بلاغت و اسلوب این صحیفه را دلیلی بر صدور آن از امام معصوم ـ علیه السلام ـ دانسته و مینویسد: «بلاغت الفاظ و فصاحت صحیفه و بالا بودن مضمون صحیفه و مافیها كه بیان باشد از خضوع در برابر خداوند و حمد و ثناء او و اسلوب عجیبی كه در طلب عفو از خداوند و كرنش و توسل به او این خود دلیل محكمی است بر صحت نسبت این كتاب و اینكه همانا این در از آن دریا و این گوهر از آن معدن و این ثمر از آن شجره طیبه است.»

پس باید گفت صحیفه سجادیه هرگز به جرح و تعدیل روات نیازمند نیست، بلكه با توجه به انشای كلام و فصاحت و اعجاز بیان، می‌توان گفت كه كلام حضرت امام سجاد ـ علیه السلام ـ است.

3. نكته دیگری كه بر صدور صحیفه دلالت می‌كند، سندهای متعدد و اجازه‌های گوناگون است. علامه مجلسی (ره) درباره طرق روایی صحیفه می‌گوید: «بدان كه طرق بسیارند جداً بگونه‌ای كه ضبط و احاطه بر آنها مشكل است، در صورت اجازه‌ای كه (امیر ماجد بن امیر جمال الدین محمد الحسینی الدشتكی) به (مولی محمد شفیع) داده است، سند متصل دیگری وجود دارد كه قابل توجه می‌نماید. ظاهراً «امیر ماجد» با بیست و نه واسطه سند خود را به امام زین العابدین ـ علیه السلام ـ رسانده است.

همچنین علامه مجلسی اجازه‌های متعددی در مورد صحیفه نقل كرده است. یك مورد از این اجازه‌ها كه قابل توجه است. اجازه روایتی است كه پدر علامه مجلسی در رویا از امام زمان ـ علیه السلام ـ دریافت كرده است.

با توجه به مطالبی كه گذشت می‌توان اطمینان پیدا كرد كه صحیفه از ناحیه امام سجاد ـ علیه السلام ـ صادر گردیده و تاكنون هیچ كسی در این امر تشكیك نكرده است.

 

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . رجال نجاشی، ترجمه متوكل بن عمیر بن متوكل.

[2] . علامه مجلسی، بحار الانوار، ج 107.

[3] . تأسیس الشیعه، سید صدر، ص 284.

[4] . رجال نجاشی، در ذیل ترجمه ابوالمفضل.

[5] . الذریعه الی مصانیف الشیعه، آقابزرگ، ج 15، ص 18.

[6] . سید ابوالفضل حسینی، تلخیص الریاض، ص 9، پاورقی.

[7] . مقاله سیمای صحیفه سجادیه، مجله كوثر، شماره 32. 

محمد حسين باقري

 

 

No
ثبت نظر
نام
متن
تقویم تاریخ
۵ ۱۳۹۶ جمعه ۵ خرداد

شماره سفارش

 

اوقات شرعی