نمایندگی
شهرها
پشتیبانی
محصولات
فروش
محصولات
کتابخانه مذهبی
قرآن کریم (متن کامل، ترجمه، قرائت و ...)
 
نظرسنجی
نظرتان را راجع به سایت موسسه نورالزهرا اعلام کنید.


نظرات سایرین  |  آرشیو نظرسنجی
انس و بهره‎مندی از صحیفه سجادیه
صحیفه سجادیه / انس و بهره‎مندی از صحیفه سجادیه

انس و بهرهمندی از صحیفه سجادیه

 انس و ارتباط با مجموعه نورانی و ارزشمند صحیفه سجادیه، از جهات مختلف قابل بررسی می‌باشد كه به اختصار به آن می‌پردازیم:

1. شناخت صحیفه كامله سجادیه

مرحوم سید علی نقی فیض الاسلام شارح و مترجم این اثر نورانی در معرفی آن گفته است: صحیفه كامله سجادیه را، حضرت امام زین العابدین و سیدالساجدین علی بن الحسین صلوات الله علیه و علی آبائه و اولاده المعصومین، انشاء فرموده و فرزند ارجمندش حضرت امام محمدباقر ـ علیه السّلام ـ نوشته، و امام به حق ناطق حضرت صادق ـ علیه السّلام ـ می‌شنیده است.

این كتاب دارای 54 عنوان دعا است كه در میان علما و بزرگان به انجیل اهل بیت و زبور آل محمد و اخت القرآن معروف است.[1]

2. صحیفه كامله سجادیه از نگاه بزرگان

گرچه درباره این كتاب نورانی سخن فراوان گفته شده لكن به اندازه ظرفیت این مقاله به چند نمونه از كلمات و اهتمام بزرگان درباره این اثر نورانی اشاره می‌شود:

الف. بنیانگذار انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره) در وصیتنامه الهی سیاسی خود فرموده‌اند:

ما مفتخریم كه ادعیه حیات‌بخش كه او را قرآن صاعد می‌خوانند،‌ از ائمه معصومین ما است. ما به مناجات شعبانیه امامان و دعای عرفات حسین بن علی ـ علیهم السّلام ـ و صحیفه سجادیه این زبور آل محمد و صحیفه فاطمیه كه كتاب الهام شده از جانب خداوند تعالی، به زهرای مرضیه است؛ ‌از ماست.

ب. مرحوم فیض الاسلام درباره آن گفته است: این كتاب را هر كس از روی اخلاص و با نیت پاك بخواند و در فهم معانی آن اندیشه نماید، بی‌درنگ نور الهی در دل او تابیده و متوجه خداوند متعال گشته و به راه سعادت و نیك‌بختی دنیا و آخرت قدم می‌گذارد.[2]

ج. علامه شهید مرتضی مطهری گفته است: یكی از آن گنجینه‌های بزرگی كه در دنیای شیعه وجود دارد این دعاهاست. به خدا قسم گنجینه‌ای است از معرفت. اگر ما هیچ دلیل دیگری نداشتیم غیر از دعاهایی كه داریم، از زین العابدین ـ علیه السّلام ـ صحیفه سجادیه یا دعاهای غیرصحیفه سجادیه، مانند دعای ابوحمزه ثمالی از علی بن الحسین ـ علیه السّلام ـ نداشتیم و اسلام در چهارده قرن چیز دیگری نداشت، جز همین كه توسط شاگردهای اسلام چنین اثری ظاهر شده كافی است، آن قدر این‌ها اوج و رفعت دارد كه اصلاً اعجاز جز این چیزی نیست.[3]

د. علامه حسن زاده آملی با طرح پیشنهادی می‌گوید: امید آن كه در حوزه‌های علمیه مصحف ادعیه و اذكار كه از ائمه اطهار ـ علیهم السّلام ـ صادر شده‌اند و بیانگر مقامات و مدارج و معارج انسانند جزء متون كتب درسی قرار گیرند، و در محضر كسانی كه زبان فهم و اهل دعا و سیر و سلوكند و راه رفته و راه نمایند درس خوانده شوند، در نظر این كمترین، انجیل اهل بیت و زبور آل محمد (صحیفه كامله سجادیه) در عداد كتب درسی درآیند كه نقش خوبی در احیاء معارف اصیل اسلامی است، البته فهم و تعلیم و تعلّم آنها بدون معرفت به علوم ادبی و معارف نقلی و عقلی و عرفانی صورت‌پذیر نیست.[4]

هـ . خطیب و دانشمند بزرگ محمدتقی فلسفی در مقدمه شرح دعای مكارم الاخلاق كه یكی از لطیف‌ترین دعاهای صحیفه سجادیه است می‌گوید:

«دعای شریف مكارم الاخلاق صحیفه سجادیه، حاوی تعالیمی مهم و درس‌های آموزنده و انسان‌ساز است و به هر نسبت كه افراد علاقه‌مند و با ایمان در مضامین آن دقت كنند و محتوای آن را به نیكی فراگیرند و دستورهایش را عملا به كار بندند، به همان نسبت از سعادت واقعی و كمال راستین برخوردار می‌گردند و به مكارم اخلاق و سجایای انسانی متخلق می‌شوند.»[5]

3. مهجوریت صحیفه سجادیه و محرومیت مردم از آن

كارشناسان بزرگ معارف الهی بر آن هستند كه دعاهای كه از معصومین ـ علیهم السّلام ـ رسیده است هر كدام مقامی از مقامات انشائی و علمی ائمه دین است، لطایف شوقی و عرفانی و مقامات ذوقی و شهودی كه در ادعیه نهفته است و از آنها استفاده می‌شوند، در روایات وجود ندارد و دیده نمی‌شوند زیرا در روایات مخاطب مردم‌اند و با آنان محاورت داشتند و به فراخور عقل و فهم و ادراك و معرفت آنان با آنها سخن می‌گفتند، امّا در دعاها و مناجات‌ها با جمال و جلال و حسن مطلق، محبوب و معشوق حقیقی به راز و نیاز بودند، لذا هر آنچه در نهانخانه سرّ و نگارخانه عشق و بیت المعمور ادب داشتند به زبان آوردند و به كنه عقل خودشان مناجات و دعا داشته‌اند.[6] یكی از این گنجینه‌های اسرار معارف الهی صحیفه كامله سجادیه است كه صدها نكته باریكتر از مو درباره معارف زلال توحیدی و سایر حقایق عرشی در آن نهفته است، امّا متأسفانه آن گونه كه سزاوار است برای مردم معرفی نشده و آن طور كه شایسته است تبلیغ و ترویج نگردیده است، ‌لذا آن مخزن اسرار توحید در مهجوریت و مظلومیت قرار دارد كه در واقع محرومیت امت اسلامی را از معارف آسمانی نیایش‌های دل‌انگیز و حیات‌بخش امام عارفان و زینت‌ عابدان و پیشوای ساجدان در پی داشته و دارد.

4. اهمیت و لزوم انس با صحیفه سجادیه

یكی از مسایل اساسی، مسأله اهمیت و لزوم انس با دعا، به خصوص مناجات امام سجاد ـ علیه السّلام ـ در صحیفه كامله سجادیه است، عارف سترگ و كارشناس بزرگ معارف الهی و اسلامی حضرت امام خمینی (ره) به طور كل در این باره گفته است: «آن قدر معارف در ادعیه ائمه ـ علیهم السّلام ـ هست، و مردم را از آن دارند جدا می‌كنند، آن قدر معارف در ادعیه هست كه احصاء نمی‌توان كرد، لسان قرآن است. ادعیه، شارح قرآن هستند، مردم را نباید جدا كرد از دعا، نباید گفت: حالا كه ما قرآن را می‌خواهیم بخوانیم پس دعا را نباید خواند. خیر، مردم باید با دعا اُنس پیدا كنند، با خدا. آنهایی كه انس به خدا دارند و دنیا پیش آنها این طور جلوه ندارد، كسانی هستند كه برای خودشان ارزش قایل نیستند، برای خدا مشغول به كار می‌شوند، آنهایی كه شمشیر زدند برای خدا، همان‌ها هستند كه همین ادعیه را می‌خواندند و همین حالات را داشتند، آنها بودند كه شمشیر می‌زدند برای خدا، نباید مردم را از این بركاتی كه هست جدا كرد، قرآن و دعا از هم جدا نیستند همان طور كه پیامبر هم از قرآن جدا نیست، ‌ادعیه و قرآن و اینها همه با هم‌اند، و نباید از این بركات مردم را دور كرد، باید مردم را به این سفره پهن الهی كه قرآن و سنّت و ادعیه باشد، ‌دعوت كرد، تا هر كس به اندازه خودش استفاده بكند.»[7]

5. شرایط بهره‌مندی از صحیفه سجادیه

همان شرایطی كه برای بهره‌مندی از هر دعا و مناجات دیگری كه از طرف معصومین ـ علیهم السّلام ـ رسیده است، برای بهره‌مندی از صحیفه سجادیه نیز مطرح است، برخی از بزرگان[8] دراین باره می‌گوید: «شرط بسیار مهم تأثیر اذكار و ادعیه و اوراد و نظایر آن طهارت انسان است كه صرف لقلقه لسان سودی نبخشد، بلكه مبادا موجب قساوت و بُعد هم بشود، زیرا كه ذكر عاری از فكر است، یعنی قلب بی‌حضور است، و قلب بی‌حضور چراغ بی‌نور است و شخص بی‌نور از ادراك حقایق دور است و مَثَل ذكر بی‌حضور مَثَل كوری است كه در دست او مشعل نور است، و در این كلام نغز آمده:

بباید بود دائم در حضورش كه تا بینی تجلّیهای نورش

حضوری را فؤاد مستهام است حضوری را مقام لامقام است

6. جلوه‌ای از آثار اُنس با صحیفه سجادیه

گرچه آثار و بركات فراوان علمی و معنوی برای خواندن، آموختن و دانستن مناجات‌های امام سجاد ـ علیه السّلام ـ در صحیفه سجادیه وجود دارد، ‌امّا به طور كلی می‌توان گفت:

از آن جا كه دعا كلید عطا و وسیله قرب الی الله، كوبه (زنگ) در رحمت رحیمیه و سبب فتوح بركات، توشه سالكان حرم كبریایی، سیر شهودی و كشف وجودی اهل كمال و بهترین رابطه انسان با خدای متعال، معراج عروج نفس ناطقه، رفرف پرواز، یاد دوست در دل راندن و نام او به زبان آوردن و در خلوت با او جشن ساختن و در وحدت با او نجوی گفتن و شیرین زبانی كردن است.[9]

پس صحیفه سجادیه كه یكی از دل‌انگیزترین گفتگوهای امام عارفان و پیشوای سالكان و زینت عابدان با حضرت دوست است، همه آثار و بركات یاد شده را به بهترین وجه به همراه دارد.

از مهمترین نكات سازنده و اثرگذار در بهره‌مندی از صحیفه سجادیه غنا و عظمت محتوای این مجموعه نورانی و ارزشمند است، شاید عده‌ای تصور كنند كه صحیفه سجادیه فقط صرف دعا و استغفار است در حالی كه این ادعیه پرمحتوا كه از زبان مبارك معصوم ـ علیه السّلام ـ صادر شده است در تمامی ابعاد و زمینه‌های فكری، عملی مطلب و دستور داشته و ایجاد توجه نموده و آثار سازنده و استحكام روحی و معنوی دارد.

از جمله این محتوا می‌توان توجه به مسایل اخلاقی، اعتقادی، اقتصادی، نظامی، تربیتی، حقوقی و... را اشاره نمود كه برخی از این ادعیه ارزشمند عبارتند از:

دعا در مهمّات، دعای صبح و عصر، دعای طلب حاجت، دعای استعاذه، دعا برای مریض، دعای عافیت، دعای توبه، دعای شكر، دعای دفع دشمنان، دعای مكارم الاخلاق، دعای برای همسایگان، دعای ختم قرآن، دعا هنگام ذلت، دعای ورود به ماه رمضان، دعای رفع مشكلات و گرفتاری و... .

امید آن كه بتوانیم از این نعمت الهی و غنی، بهترین بهره‌های وافر را ببریم و غبار مهجوریت را از صحیفه سجادیه بزداییم و در ایجاد ارتباط مستحكم با خداوند متعال و پیمودن صراط مستقیم، در پرتو دعاهای زیبا و والای صحیفه سجادیه كوشا باشیم و زنگار دنیا و گناه را از قلب و روح‌مان پاك نماییم، انشاء الله.

 

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . حاج سید علی نقی فیض الاسلام، مقدمه ترجمه و شرح صحیفه كامله سجادیه، ص 3، نشر مركز نشر آثار فیض الاسلام، تهران، سال 1368 ش.

[2] . حاج سید علی نقی فیض الاسلام، مقدمه ترجمه و شرح صحیفه كامله سجادیه، ص 4، نشر مركز نشر آثار فیض الاسلام، تهران، سال 1368 ش.

[3] . مطهری مرتضی، آزادی معنوی، ص 108، چ 19، سال 1378 ش.

[4] . حسن زاده آملی، رساله نورٌ علی نور، ص 11، انتشارات تشیع، سال 1371 ش.

[5] . محمد تقی فلسفی، شرح و تفسیر دعای مكارم الاخلاق از صحیفه سجادیه، ج 1، ص 1، نشر دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چ 1370 ش.

[6] . علامه حسن زاده آملی، رساله نورٌ علی نور، ص 34، انتشارات تشیع، سال 1371 ش.

[7] . امام خمینی، تفسیر سوره حمد، ص 192، نشر آثار امام، 1378 ش.

[8] . حسن زاده‌آملی، رساله نورٌ علی نور، ص 62، نشر تشیع، سال 1371 ش.

[9] . حسن زاده آملی، رساله نورٌ علی نور، ص 9، نشر تشیع، سال 1371 ش. 

محمّدامين صادقي

 

 

No
ثبت نظر
نام
متن
تقویم تاریخ
۵ ۱۳۹۶ جمعه ۵ خرداد

شماره سفارش

 

اوقات شرعی